Stowarzyszenie aktywnych społecznie

„ANTYKLIKA”

16d – Prawo wszystkich ludzi – odkrywanie natury

Na zdjęciu: Preikestolen (wody fiordu Lysefjord zasnute pofalowanym morzem białych chmur)


Preikestolen – skała, stojąca pionowo 600m nad fiordem to cel pielgrzymek setek turystów dziennie.

Jedna z najbardziej znanych naturalnych atrakcji turystycznych Norwegii. W ciągu lata przybywa tutaj ponad 130-tysięcy podróżnych.

Preikestolen, znany jako Pulpit Rock, a przez najstarszych lokalnych mieszkańców nazywany Hyvlatonnå – dosł. ambona – to najsłynniejszy norweski klif – płaska powierzchnia wierzchołka o wymiarach 25 na 25 metrów. Położony jest nad Lysefjordem i wznosi się na wysokość 604 metrów nad poziomem morza. Powstał on podczas epoki lodowcowej, około 10.000 lat temu. Wtedy to, woda z lodowca zatrzymała się w górskich szczelinach, co doprowadziło do kruszenia się skały. Bezpośrednio na szczyt wiedzie pagórkowata droga o różnicy poziomu 350 m, i długości 3,8 km. Piesza wycieczka zajmuje ok. 3-4 godziny w obie strony. Najszybciej można dostać się tu promem i samochodem z pobliskiego miasta Stavanger. W tym miejscu, choć przez chwilę, można mieć u stóp cały świat. Preikestolen widoczny z pokładu jachtu czy promu robi niebotyczne wrażenie.
Po drugiej stronie Lysefjordu znajduje się wierzchołek Kjerag, który jest również bardzo chętnie odwiedzany przez turystów. Tuż obok znajduje się Kjeragbolten, zaklinowany pomiędzy dwiema skałami głaz o objętości 5 m³. Kjerag stał się popularnym miejscem miłośników Base jumpingu. Ocenia się, iż w okresie od 1994 do 2008 oddanych zostało 29 000 skoków. Warto dodać, iż jedynie w latach 1994 – 2005 miało miejsce 76 wypadków. 9 z nich zakończyło się śmiercią skoczków.
Zgodnie z prawem skandynawskim (norweskim, szwedzkim, fińskim …a także czeskim – z pewnymi drobnymi różnicami), gdzie kultura życia cechuje się dużą swobodą i minimum ograniczeń – każdy człowiek ma prawo do kontaktu z naturą. Wynika ono z przekonania, że człowiek jest integralną częścią przyrody, zaś cywilizacja ma z nią współistnieć, a nie rywalizować. Wyobraź sobie jak wyglądałoby Preikestolen, gdyby umiejscowić je w innym miejscu w Europie, np. w Polsce. Wyobrażam sobie, że byłoby tak: Stoisz na półce, przed Tobą barierki z łańcuchów, a obracając się widzisz kilka tablic zakazu i nakazu i być może kosz na śmieci i …kilku miejskich strażników.
Warto zapoznać się z tym „prawem wszystkich ludzi”.
Korzystanie z tego prawa wymaga poszanowania natury, jak i innych ludzi. Niedopuszczalne jest śmiecenie czy niszczenie bardzo cennej dla Skandynawów przyrody.
Prawo dostępu, czasami nazywane też prawem do wędrowania, gwarantuje obywatelom Norwegii możliwość swobodnego przemieszczania się gdziekolwiek nogi poniosą – pod warunkiem poszanowania natury. Potrzeba przebywania na świeżym powietrzu to niezmiernie ważna część norweskiej tożsamości narodowej. Prawo dostępu wywodzi się z dawnej tradycji, która została skodyfikowana w 1957 r. jako tzw. „prawo wszystkich ludzi” (Allemannsretten) pod nazwą Prawo do Aktywności na Świeżym Powietrzu, zgodnie z którym każdy ma prawo do kontaktu z naturą na takich samych warunkach.
Allemansretten to nie tylko obowiązujące prawo, ale sposób na życie!
Skandynawowie uwielbiają przebywać na świeżym powietrzu, a zbieranie jagód czy grzybów jest świetnym sposobem na zachowanie bliskiego kontaktu z naturą. Nierzadko można spotkać całe rodziny, które każdego roku wracają w swoje ulubione miejsca i wspólnie wybierają się na poszukiwanie złota Północy czyli maliny moroszki. Znaczna część z nich wyrabia później własne dżemy, lub inne przetwory, którymi można cieszyć się cały rok. W całej Skandynawii popularne są również lody waniliowe podawane z owocami maliny moroszki.
W Skandynawii przetwory (dżemy, wina) z moroszki nazywanej „multe” lub „molte” (Norwegia), „hjortron” (Szwecja) lub „lakka” (Finlandia) są narodowym przysmakiem. W północnych krajach owoce i liście tej maliny są używane w medycynie ludowej jako środek przeciwgorączkowy i przeciwbiegunkowy oraz zapobiegający szkorbutowi. Dodatkowo, roślina ta zawiera diosgeninę – prekursor progesteronu, który znajduje zastosowanie w leczeniu reumatyzmu i artretyzmu.
Moroszka widnieje także na fińskiej edycji 2 euro.


Ambona klifu. Wzdłuż klifu nadal istnieją głębokie pęknięcia, jednak jak na razie geolodzy uspokajają i potwierdzają jego bezpieczeństwo – na jak długo?

https://www.youtube.com/watch?v=PqyPW-Bdd4E
https://www.youtube.com/watch?v=eLt2QFEj4y8

Pytanie konkursowe:
Lody parfait z moroszkami często podaje się jako deser podczas:
1. Dorocznej gali na cześć laureatów Nagrody Nobla w Sztokholmie.
2. Corocznego konkursu na ręcznie szyty i haftowany strój ludowy (norw. „bunad”), wyglądający inaczej w każdym regionie. W Norwegii bogato zdobiony bunad jest natomiast prawdziwym powodem do dumy i zarazem oznaką statusu społecznego.
3. Narodowego święta Norwegii – 17 maja – dla dzieci, uczestników pochodów, które są najradośniejszym dniem w roku dla większości norweskich dzieci.
Wybierz jedną właściwą odpowiedź.
Rozwiązanie konkursu: Lody parfait z moroszkami często podaje się jako deser podczas dorocznej gali na cześć laureatów Nagrody Nobla w Sztokholmie.
Nagrodę w wysokości 50 zł w gotówce wylosowała pani Durałek Michalina z Bydgoszczy – gratulujemy.
Na konkurs wpłynęło 542 prawidłowe rozwiązania. Skala trudności – w przeważającej mierze była to trójka.

Odpowiedzi można kierować: za pomocą poczty elektronicznej – konkursy.antyklika@bielsko.net.pl lub listownie na adres siedziby Stowarzyszenia – 43-300 Bielsko-Biała ul. Traugutta 23, do dnia 27 maja 2018r. Zwycięzca wyłoniony drogą losowania otrzyma nagrodę w wysokości 50 zł lub równoważny bon towarowy.

Regulamin konkursu fotograficznego

Copyright © 2022 „ANTYKLIKA”
Projekt i wykonanie: whiteghost